Terroir, "ter, waar" of "ter, onwaar"

 

Een begrip dat wijnmensen al tijden bezighoud, terroir. Wat heb je eraan als wijndrinker? Een begrip dat mogelijk is ontstaan in Frankrijk. Een begrip van herkomst van druiven cq. wijn. Het klinkt logisch want het komt van het Latijnse woord , terra, dat aarde, land, bodem of grond betekent. In het Frans is “terre” het woord voor aarde. Bij een natuurproduct als wijn is het plausibel om de grond waar de druiven staan als belangrijkste te zien. Er zijn zelfs “wijnkenners” die de aarde of bodem kunnen ruiken waar de druivenplanten in gestaan hebben. Bij blindproeverijen ligt deze waarheid van het herkennen van de "bodem/terroir" vaak iets genuanceerder, maar dat terzijde.

 

Is terroir iets "echts" of is het een marketing en sales tool? Wat ik op basis van mijn ervaring tot nu toe geleerd heb, is dat terroir bestaat en veel nuancering en een eenduidige definitie nodig heeft. Het wordt ook vaak gebruikt, dan wel misbruikt, in de marketing en sales. Terroir is vaak een mooi praatje om meer geld te verdienen en een product een beter verhaal mee te geven. Het is onderdeel van het “storytelling” effect. Je moet geen wijn verkopen maar verhalen, dat levert meer geld op. Sommige wijnkopers die gevoelig zijn voor wijntheater denken ook dat ze met terroir wijn een beter en puristischer product hebben. Ook kan je met een begrip, lekker snobistisch doen.

 

Mijn begrip van terroir was tot dusver, dat de wijn van een bepaalde plaats en een bepaalde druif een als terroir duidelijke herkenbaarheid zou moeten hebben zodat deze altijd “blind” herkenbaar is. Deze herkenbaarheid is een gevolg van een druivenplant die ergens staat; op een bepaalde hoogte, helling, expositie van de zon, bodemwarmte, waterdoorlatendheid, neerslag, zonneschijnuren, invloed micro en macro klimaat, breedtegraad en andere omgevingsfactoren, verwerkt tot een wijn door en met de inzichten van de mens. Met name de menselijke factor deed mij besluiten dat ik “terroir” een moeilijk fenomeen vond.

 

Het zou fijn zijn als iedereen in de wijnwereld dezelfde definitie zou gebruiken voor het begrip. Zo kan de term terroir ook niet valselijk of onkundig gebruikt worden. Maar eenheid is voorlopig niet aan de orde. De term terroir wordt in de gehele wijnwereld op verschillende manieren gebruikt en geïnterpreteerd waarbij het lijkt dat iedere gebruiker van het woord preekt voor eigen parochie. En geef ze eens ongelijk. Als vaagheid en rookgordijn omgezet kan worden in harde munt en commercie, waarom niet. Unilever, Procter&Gamble, Nestlé en onze supermarkten zijn geen haar beter.

 

Recent was ik bij een wijnsymposium en de keynote spreker was Kees van Leeuwen. Een professor aan de universiteit van Bordeaux. Daar kreeg ik een heldere uiteenzetting van het begrip terroir en daarmee is mijn mening weer iets bijgeslepen en verbeterd. Als onderzoeker moest hij voor zijn opdrachtgever (een bekend Chateau in de streek) onderzoek doen naar het terroir in de Bordeaux regio en aantonen dat het bestaat. De meeste genodigden in de zaal hadden het de professor heel moeilijk kunnen maken en hem het vuur na aan de schenen kunnen leggen maar de sfeer was er niet naar. Want natuurlijk is terroir een begrip dat, zeker bij de aanwezige Grand Cru Bourgogne en Duitse Grosses Gewachs Riesling adepten, anders beleefd wordt dan bij de soms geografisch groter wordende “grote dure Chateaus” uit de Bordeaux. Als de opdrachtgever ook nog een commercieel belang heeft bij een bepaald resultaat van het onderzoek dan moet je op je hoede zijn. Maar zoals ik merkte was de sfeer in de zaal goed en er viel veel te leren.

 

Terroir bestaat in de Bordeaux. Terroir wijn werd tegenover een blend wijn gezet zonder een waardeoordeel te geven. Er zijn heel betaalbare terroir wijnen en heel dure terroir wijnen net zo goed zijn er heel goedkope blend wijnen maar ook heel dure. De meest verhelderende opmerking over terroir was voor mij, dat om een wijn met terroir te hebben je met wijnmaker mee moet kunnen lopen naar de wijngaarden en dat hij/zij kan aanwijzen waar de druiven vandaan komen. Als de wijnmaker dat niet meer kan is het geen terroirwijn. Helder.

 

Zo is een wijn van 15 euro van een kleine wijnboer met 10 Ha eigen grond in het dorp Fronsac een echte terroir wijn en is Dom Perignon Champagne van 150 euro waar miljoenen flessen van gemaakt worden geen terroir wijn. De wijnmaker kan niet met je naar de wijngaarden lopen waar de Dom Perignon vandaan komt. Zeker geen vervelend product maar geen terroir!

 

Daarom pleit ik voor de simpele definitie: Als de wijnmaker je niet niet naar de wijngaard mee kan nemen waar de wijn vandaan komt is het geen terroir wijn. En ja daar kan je nog steeds veel over zeuren. Dat de factor mens blijft. Dat door menselijke beslissingen de terroir eigenschappen niet te proeven zijn in de wijn. Maar je moet ergens beginnen.